008

.

.

.

.

.

Altı yaşımda ben

Kendinden sararmış grenli bir fotoğrafın içinden

Canla bana bakıyor, yanakları sütle dolu

Yaşama bu kadar tutunan duyularıyla

Neşesiyle, bilmek isteyişleriyle

Bu çocuk dünyaya

Duyargalarıyla sarılıyor

Nedenini bilmediği bir güçle

Çocuklar sarılıyorlar bilmedikleri güçleriyle

Arkasında şimdiki bana

Duyular bırakıyor, karmaşık

Bir anda patlayan çiçekleriyle

Bunlar ne kadar?

Ne kadar idare edebilecekler beni?

Çok sayıda? Sonsuz?

Bir duyum

Bir koku patlıyor

Aynı anda yerin kesiştiği

Krokilerinin belirginleştiği

Işık açılarının netleştiği

Kokuların başka kokularla birleştiği

Ve küçük detaylar

Daha büyük patlamalarla birleşiyor

Bu duyuma sığınsam

Ona yanağımı dayasam

Bütün bir hayatımı bu şekilde geçirebilirim

Hiç kıpırdamadan seksen yıl yaşayabilirim orada

Orada, bir duyumun içinde

Sığmıyor dünyaya

Ve zaten öyle yaşıyoruz bu dünyada

Nasır içinde

Bir duyum yıllar önce mühürlenip

Bugün sürprizlerle dolu patlamalara nasıl neden olabiliyor?

Bir duyuma yaslanmak

Karşılık bulamamış aşklara benziyor

İçi ağır bir kıvrılmayla dönüyor insanın

Tersine ve kendine

Sadece bir kuytun

Yeterdi bana

Yüklü bir gökyüzü

Işığı eşit kılıyor

Bahçeye, güle ve dikenine

Hafif bir yağmur

Baloncuklar bırakıyor

Gülün üzerine

Onları yemek istiyorum

Çiçeğin tüm pembeliklerini

İçime aldığım gül

Yüklü gökyüzünü

Gözlerimden dünyaya açıyor

Aynı anda tat, koku ve parıltılar

Aynı anda yaslanışım, dokunuşum ve sokuluşum

Yumuşak ellerim

Dünyaya dokunmak için

Yumuşak yaratılmış

Henüz erkek ya da kadın ya da

Olmadan önce

Oldum mu erkek ya da kadın ya da

Katılaşıyor bedenim dünyaya

Nasırlar içinde kalıyorum duyulara

Ne kadar gelebilecekler daha

Çok sayıda? Sonsuz?

05.10.2023

.

.

Dörthe Binkert - Mekankoli Kadındır

.

.

.

.

Melankoli Kadındır

Dörthe Binkert

Çev. İlknur İgan, Ayrıntı Yayınları, 1995 İstanbul

7

Kederliyken yalnız kalmanın ve daha dikkatli olmanın bunca önem taşımasının nedeni budur: çünkü geleceğimizin içimize girdiği o görünürde olaysız ve donuk an, bize dışımızdan gelen diğer bütün konuşkan ve rastlantısal anlardan çok daha fazla yaşama yakındır. Kederliyken ne denli sessiz, sabırlı ve açık olursak yeni olan hayatımıza bir o kadar derin, bir o kadar yanılmadan girer, onu bir o kadar çok kendimize mal ederiz, bir o kadar çok bizim kaderimiz olur ve eğer daha sonraki bir gün "gerçekleşecek" olursa ... ona içimizin derinlerinde bir yakınlık ve akrabalık duyarız.

13

elem

14

Bir insanın kaldirabileceği neşe ne kadardır? Benim kitabım alçak sesle konuşma hakkı için, mola alma, keder duyma hakkı için, dönemsel geri çekişler için, düşüncelere dalma hakkı için ve hatta dışa karşı pasif ve "verimsiz" göründüğümüz zamanlar yaşayabilme hakkı için bir savunudur.

101

Dürbün mü mercek mi? İnsan bilincinin gelişmesinden bu yana melankoli insana özgü bir durum olmuştur. Melankoli, insanın kendisi üzerine ve iç dünyasını neyin bir arada tuttuğu konusunda düşünme imkânlarının bir bölümünü oluşturmuştur.

“Nerede melankolik ve hüzünlü bir akıl varsa..., orada şeytanın ekmeğine yağ sürülür”, Martin Luther...

102

Kara safra ya da melankoli toprağa benzer, sonbaharda çoğalır ve olgunlukta baskındır.

103

Melankolik mizacın hastalık düşüncesiyle birleştirilmiş olması ve o zamandan beri olağanüstü bir ilgiye hedef olması ilginçtir. Melankoliklerin hafifçe patalojikleştirilmesiyle de yetinilmemiştir; melankoli hastalığının diğer tiplere kıyasla belirgin bir karşıtlıkla ruhsal belirtilerle, korkuyla, insanlardan kaçmayla, çöküntü, hatta delilikle tanımlandığı göze çarpar. [Hipokrat: korku ve keder]

104

Melankoli anlayışı İsa’dan önce 4. yüzyılda iki önemli etken nedeniyle değişti: Büyük trajedinin sanrı teorisi ve platonik felsefenin mani düşüncesi. [mani düşücesi: “tehlikeli bir kaynak sayılsa da ‘melankolik mizaç’ en üst ruhsal kabarma olarak görülmeye başlamıştır.” Klibansky]

... şarap insanın içinde aşk ihtiyacı uyandırır...

Tini dolaysız olarak etkileyen ve insanı normalde yabancı olduğu durumlara sokan sadece odur.

106

Melankolik kişiyi kehanet düşlerine, geleceği okumaya, halüsinasyonlara eğilim gösterecek kadar güçlü biçimde etkileyen; “vis imaginativa”, yani yoğun hayal gücüdür.

[Efesli Rufus, İ.S. 2. yy] “Duyarlı ve olağanüstü bir kavrama yetisine sahip kişiler kolay coşkulanabilen, öngörülü ve canlı bir düş gücüne sahip insanlar olduklarından rahatça melankolik bir ruh haline kapılabilirler.”

... tutkuların acısını çeker...

108

[İ.S.3.yy] Melankolikler artık birer kahraman değildir, geleceği okuma yetisi hastalıklı bir ruhun kuruntularına indirgenmiştir. ... Melankoliklerin belirleyici özelliği ... umutsuzluktur, kuşkucu ve marazidirler, ...

Sonunda bu cansız, karanlık, cesaretsiz, hilekâr, para tutkunu, güvensiz ve korkak yaratıktan geriye neredeyse olumlu hiçbir şey kalmadı.

Antikçağda ve geç antikçağda oluştuğu ve şekillendiği haliyle dört özsu ve dört mizaç öğretisi bütün ortaçağ boyunca temel geçerliliğini korur. Bu düşünce birikiminin astrolojiyle bağlantısının kurulması ortaçağda ortaya çıkan aslında temel bir yenilenmedir.

109

Melankoli imgesi ancak Rönesans döneminde etkin bir biçimde değişmiştir. Melankoli, kozmik-astrolojik ve filozofik düşüncenin bileşiminde eski saygınlığını yeniden kazanacak ve dehanın anası sayılacaktır.

112

Melankolik kişi eylemsizliğe eğilim gösterdiğinden melankoli sık  sık “acedia”, tembellik ile karıştırılmıştır ve sonunda özdeşleştirilmiştir. Oysa “acedia” Hıristiyanlıktaki yedi büyük günahtan biridir.

146

Doğal yorgunluk durumu; yaraticı bir dönemin ardından ruhun ve bedenin yeni bir ivme kazanabilmesi için insanın kendi içinden yükselen, dışa karşı kısa bir süre eylemsiz kalma isteği, kurşun gibi ağırdır ve ruhsal güçlerin eylemsizliğini de içerir.

Kederi, çöküntüyü, varoluş sorunlarının korkutucu akınını meşru kılan bir "soluklanma molası" hakkı.

147

Melankolik kişi, olmayan bir şeyi kederle zihninde canlandırdığında anımsadığının ya da hayal ettiğinin gerçek olmadığını da kabul etmiş olur. Tam bu anda yeni bir yaşantı da oluşur. Olmayanın fantezide tamamlanmasıyla içteki iyileşir; çünkü bir an için bütünlenmiştir.

Keder, tada dönüşür; özlediğime gerçekten kavuşmak istediğimden kim emin olabilir ki? ... tamamen kendimize özgü yaşamımızı tüm tamamlanmamışlığıyla yaşayabileceğimizi ve yine de kimseninkiyle değişmek istemeyeceğimizi ve olana, düşüncelerimizde daha da fazlasını katmaktan bizi kimsenin alıkoyamayacağını kavrama da diyebiliriz.

melankoli: hem-hem de...

depresyon: ya-ya da...

depresyonun ya-ya da...’sında veda ve yeniden başlama yok!

Melankoli kadına özgü olandır aynı zamanda: Hem yaşam hem ölüm. Depresyon ise erkeğe özgü olandır: ya yaşam ya ölüm.

149

Tıpta melankoli tanımı ilk başlarda, sanrılar ya da çöküntü, bezginlik, korku ve sürekli keder haliyle tipik belirtiler gösteren bir ruhsal hastalık olarak kabul edildi. ... [antik dönemde] bu hastalığın tipik özelliği olan krizlerde, olumlu anlamda melankolilere yüklenen geleceği görme ve kehanet özelliklerinin de yansısı vardır.

Mekankoli hastalığının tedavisi için geç antik dönemde de ilaçlardan ziyade ruhsal olarak rahatlatıcı faktörler üzerinde durulmuştur: Aydınlık mekânlarda yaşama, hafif yiyecekler, alkol tüketiminde ölçülülük, hareket etmek, yer değişimi ve düşünce akışına olumlu etkilerde bulunma. Ayrıca müzikle terapi...

Bugün tıpta melankoli ve depresyon arasında çoğunlukla bir ayrım yapılmaz.

150

[Freud, sadizm ve mazoşizmin yanı sıra, ölüm dürtüsünün somut bir ifadesidir. Ölüm dürtüsü "başlangıç"a geri döndürür.] ... yaşamdan önce cansız olan vardı ve ölüm dürtüsü bu başlangıca geri dönmeye yöneliktir.

151

Bir felçleşme ve duygusuzluk durumu olarak depresyonda dönüşebilirlik bilinci eksik... ... melankolide, algılamanın merkezinde her şeyin dönüşmesi vardır. Geçicilik, keder, veda ve açılımlı bir özdeneyimin kanatlarında yükselme, dönüşüm süreci haline gelir.

152

Kadın melankoliktir; çünkü o kendisi bir çaba göstermeden içten dışa doğru kendisinin ve yaşamın sınırlarını barındırır. ... yas tutmayı ve vedalaşmayı bilir. ... -kendi içindeki dönüşümün bilgisiyle- bunun üstesinden gelir de.

153

Melankolik imgelem, olmayanı fantezide var ederek varlık kazanır. Olmayandan olan oluşur ve olan ancak böyle tamamlanır. Ancak melankolide imgeden tekrar uzaklaşılır; ... Yani melankoli yine özlenen imgeye veda eder ve böylece yeni etkinliklere alan açar.

bir ara durum, bir içebakış

... depresyonun ardında gizlenen zaten vedalaşmanın yaşanamayışı, dolayısıyla yeni olana yer açılamayışıdır.

153

... melankolinin yaratıcı bir şekilde "kullanımı" için önkoşul, gelişimin kaynaklarının kederli, acılı; yitim ve yitim korkularıyla damgalanmış duygularda bulunduğunu bilmektir.

154

Ancak derinlere kadar dalıp dibe vuranlar, ışığa ve havaya tekrar kavuşmak için gerekli ivmeyi alıp yükselebilirler.

... melankolinin kendisi de insanın korunduğu bir "yer"dir

.

.

.

mersin

.

.

.

.

mersin

Binanın etrafında dolaşırken, güzel bir güneşin düştüğü bahçe, duvarın arkasında bir sokak ve onun  karşısında bir başka bina yükseliyordu. Bahçede, ışınların yayıldığı çimler sarı-yeşil renklerde parlıyordu. Ancak, mutlu değil gibiydiler; bulundukları yerde olmak istemiyor gibiydiler. Ağaçlar olmadık yerlerden yükseliyor, yükselmek istemeden orada bulunuyor gibiydiler. Ağaçlar, bakanlara yakalanmış ve bunun dışında da bir yaşamları yok gibiydi. Neden orada oldukları konusunda kendilerinin de bir fikri yoktu bence. Ekilmiş bir tohumun zorunlu sonuçlarını taşıyor gibiydiler. Yükseldikleri noktadan çapraz, çeyrek bakışlarını, göz kapaklarını açmak zorunda kaldıkları için sürdürüyor gibiydiler. Sokak, o güneşin gölgesini temsil ediyor gibiydi. Oldukça serinletici görünen sokağın karanlığı, zorunlu bir sigortanın müşteriye yansıdığı kadarıydı. Geçenler ferahlayacak, ferahlatanın konuyla ilgisi kalmayacak bir anlaşma yürürlükteydi. Binalardan, sokaktan ve bahçeden soyutlanmış elektrik tellerinin durumu çok daha hazin görünüyordu. Yaşantıyla hiçbir ilgisi bulunmayan yadırgatıcı çizikler gibiydiler. Gökyüzünün insan gözlerini içine çeken büyüleyici mavisine çizgiler çekmek, utanç verici bir duyguydu. Etraflarında sarılabilecekleri tek yakınlık, gölgenin karanlığı ile kendi karalıklarıydı ki buna uzaklık dense, hiç fark edilmezdi. Binalar, bahçe, sokak ve elektrik telleri birbirleriyle birlikte olmak düşüncesini o zamana kadar akıllarına bile getirmemiş gibiydiler. Güneş ışınları ve gökyüzünün maviliği dışında diğer geriye kalanların geçmişi, kötü kokular ve niyetler üzerine yükselmişti. Bina, çimler ve ağaçlar bir narenciye bahçesinin üzerinde; sokak, gölgesi ve teller bir zorunluluğun üzerinde yükselmişlerdi. Geçmişten gelen bağırtılar, hakaret dolu sözler buradan duyulabiliyordu. Narenciye bahçelerinin hükümet politikalarıyla betonlaşması üzerine yüzlerce küfür, hoşnutsuzlukların toprak sahipleri arasında yarattığı binlerce kin etrafa serpiliyordu. Geçmişte yaşananlardan çok sonra buraya gelmiş herhangi biri ya da burada büyüyen bir çocuk nereye baksa bunları duyabilirdi. Bu evde, bu çevrede birlikte paylaşacağımız herhangi bir şey kalmamış görünüyor gibiydi.

.

.

 .

.

.

.

.

İmbilim Ders Notları

Bilge Karasu

BilgeSu Yayınları, 2011, Ankara

13

Alışmamız gerekenler:

1) Her bildiğimizi, her okuduğumuzu, karşımızda konuşanın da bilmesi, okumuş olması gerekmez.

Bilmediğimiz, bilmediğimizin farkına vardığımız bir konuyu, bir bilenin, bize "derli toplu" anlatmasını, anlatabilmesini isteriz. Oysa, kabul etmekte isteksiz davrandığımız

bir şey vardır: "Toparlayıcılık", "derli toplu" anlatmak işi, bir bakıma, "konservecilik"tir.

2) Her şeyi anlamak zorunda, değiliz. (Her şeyi bilmek, okumak ... ) Anlamak, bilmek, okumak, birtakım koşullara bağlıdır. Bu koşullar her zaman denetimimizde değildir.

3) Hiçbir düşünce her şeyi açıklayıp her şeye çare bulduracak değildir.

16

Saussure, Peirce, Kristeva...

17

İmbilimin amaçladığı, kabaca söylendikte, anlam üretimi biçimlerinin, anlam üretim biçimlerinin düzenlenişinin incelenmesi, bu alanda biçimselleştirilmiş, nicelleştirilmiş birtakım sonuçlara varılabilmesi. {Bu da imbilimi bir bilim haline getirmenin önemli bir adımıdır. Buraya giderken kendisine terimler arar.}

18

im / gösterge, v.b. (semiotique - semiologie ...)

19

Diyelimki okumaya girişilen metin hakkında hiçbir şey bilinmiyor. Okur hiç bilmediği bir metinle karşılaşıyor. Kişi, bu durumda, okurken okurken yavaş yavaş bir şeyler anlayabilir. (Okuma okurun etkin olarak katılmak zorunda olduğu bir süreçtir. Her adımda metnin bizi nereye götürdüğünü bilmek zorundayız.)

20

Okur bir metni okuduktan sonra yeniden başa döndüğünde, bir şeyleri atladığını düşünür. Bu 'atlama' değildir. 'Atlama' gibi görünen, bir şeyleri bir yere yerleştirememektir. Aynı metni, uzunca bir süre sonra ikici kez okuduğumuzda, başka bir gözle okuruz. Geçen sürede başka bilgiler, başka yaşantılar, başka okumalar vardır.

Yaşantılar metnin dışından getirilenlerdir. Bunlar da metni anlamaya yardımcı oluyor. Yaşama, bilinenlerin genişletilmesidir. Dolayısıyla okuduğumuz metni anlamada a) metin içi, b) metin dışı öğeler işe karışmaktadır. }

21

Yaşayan, kutuya girmiş haliyle değil, oluşma halindeki düşünceden söz ettim. Kaynak metinler üzerine yazılanlar bu kaynakları kimi zaman çarpıtmıştır; (bu çarpıtmalar, bir bakıma, düzeltilmesi daha kolay şeyler) ama her zaman süzmüştür. Hazır düşünce her zaman daha durudur, daha "derli toplu" dur. Oluşan düşünceyi görüp yaşamağa çalışmak ise başka bir serüvendir.

Peirce, Eco, Greimas, Barthes

terimler sınır çizmeye yararlar..

[aynı terimin birkaç Türkçesi]  im / gösterge / belirtge

23

Eco, "metin içi bağlam" (co-testo), "bağlam" (contesto), "durum" (circonstanza) diyerek demin "bağlam" dediğimi üçe ayırır.

24

Sözel olmayan anlamlama (anlamlandırma) dizgeleri üzerine ...

25

nesne-dili {dil dışı nesnelerden sözeden dil} - üst-dil {dilsel nesnelerden sözeden dil} ayrımı

Yazarın "niyet"inden söz edilmesini yersiz bulduğumu söylemiştim. Yazarın niyeti (amacı) değil, metnin anlamı üzerinde durmak gerekir. {Yazarın ne demek istediği değil metnin ne demek istediğini anlamak (düşünmek) gerekir.} Yazarın niyeti, olsa olsa, bir metni yazarken düşündüğü, tasarladığı bir "Örnek Okur"u düşüncesiyle, tasarlayışıyla ilişkilidir.

29

Sanat alanında yapıtlar adlarıyla gelirler; okurun önüne öyle çıkarlar. Sanat eserinin adı hem onu ayırmaktadır hem de onun bir çeşit tanımıdır. Bir tanedir, başka şeye de benzemez. Sanat eserinin adında, insan ya da nesne adlarında olmayan bir şey daha vardır: Örneğin Levent Levent'i açıklamaz ama Anna Karanina Anna Karanina'yı açıklamak içindir. Bir öyküyü okuyup unuttuğumuzda, o öyküde anımsadığımız en ufak bir parça bile onu "var kılar”. Öykünün adı o yapıta bağlanmıştır.

30

Bir kitabın adı, o kitabın açıklayıcı bir girişi olabilir. Bir resmin adı, o resmi nasıl okuyacağımıza bir yaklaşım olabilir. Resmin adı, resmin nasıl okunacağını bakana gösterebilir; bir okuma önerisi olabilir.

Metin, gerçekleşmek için, bunun koşulu olarak okurun işbirliğini {okurun işbirliği, okurun metnin boş bıraktığı yerleri doldurmak, söylemediği ama metinde çıkarılabilecek şeyleri doldurmak zorunda olmasıdır} koyutlar.

{Yazarın amaçladığı okur, yazarın metnini kuruş biçimiyle amaçladığı okurdur. Buna anlatı güdümü denir. Aynı biçimde okur da metni okurken yazarı kurar. Bunların ikisi de metnin içinden çıkar. Örnek okur, yazar için bir kurgudur. Ama örnek yazar o yazar okunduktan sonra kurgu olmaktan çıkıp bilinen bir yazar olmaya doğru gider. Örnek okur iyi okur değil, bir metnin gerektirdiği

okurdur. ... Metnin kendi güdümüyle gerektirdiği okur, metnin düzeninin gerektirdiği okur örnek okurdur. Her metin her okur için yazılmamıştır.}

31

İmbilim daha ortaya çıkmamışken Saussure, toplumsal ruhbilimin, dolayısıyla genel ruhbilimin bir parçası olacak bir bilim tasarlıyordu: İmlerin, toplumsal yaşam içerisindeki yaşamını inceleyecek bir bilim ...

33

İmbilimin yönteminin ana ilkesi, soyutlama ilkesi. ... Yapılan, her kezinde, birtakım anlamlandırma öğelerinin tanımlanmış başka öğelerle bağıntılarının ne olduğunu ortaya koymak. Uzunluğu ne

olursa olsun, bir metnin çözümlenişi, bu nesneyi daha küçük nesnelere bölmek değil, bağıntıları yoluyla bütün bütün tanımlanmış birimler ortaya koymak, sonra da bu birimlerin ortaya çıkardığı bağıntıların özdeşliğine dayalı sınıflar içerisinde bu birimleri yeniden bir araya getirmek.

... imbilim, dilsel yaratının oluşturduğu anlam çözümleme işine, anlam çözümlemenin çözümlenişini getirip ekliyor; dünyayı algılayışımıza her dilin nasıl bölüntüler getirdiğini gözlemliyor. Dilsel yaratının kendiliğinden yürüttüğü çözümleme, im dediğimiz somut birimlere varır; bunlar uylaşımsaldır, iletişim aracı oldukları toplumsal öbek içerisinde yaygın biçimde tanınırlar. İmbilim ise anlamın biçimini betimlemek üzere soyut birtakım birimlere ulaşır. Çözümleme hangi düzeyde yürütülecekse bölümleme de ona göre yapılır.

İlk düzey, yüzeysel düzey, deyişsel veridir, metnin kendidir. İkincisi de yüzeyseldir ama söylemsel düzey denilen bu düzey birtakım birimler oluşturur. Bu birimler söylemsel biçimler arasında görülen ayrımlara dayanır.

"Anlamın ara katmanları" olan üçüncü düzeyde, kendilerini özellikleriyle duyuran, ama her zaman gözle görülmeyen birtakım öğeler vardır. Anlatı olguları, özellikle, bu düzeyde görülür. Dördüncü düzey ise anlam atomlarının betim düzeyidir; derin ya da mantıksal düzey de denir buna. Bu atomları oluşturan bağıntıların betiminden başka bir şey değildir.

Böylece, koyutlanan her düzey, değişik özellikte birimler ortaya konmasını gerektirecektir: Söylem düzeyinde söylem biçimlerinden, anlatı düzeyinde eyleyenlerle işlevlerden, derin düzeyde ise anlambirimciklerden söz edeceğiz.

37

İmdi, söylemsel yapılardan söz ederken Eco, metin "topic"i ya da "topic"leri üzerinde durur, başka anlamlar taşıyabilecek “izlek” terimi yerine Yunancadan İngilizceye geçmiş “topic” terimini yeğlediğini söyler, topicin, kabaca, "neden söz ediliyor? Ne anlatılıyor?" sorusunun yanıtı olarak ortaya çıktığını belirtir. ...Eco. Yerdeşliği, "topic"den yola çıkarak oluşturulan bir yorumsal tutarlık düzeyi diye görür.

39

Duruk, diyeceğimiz metinlerde bu ikilinin bir terimi sürekli olarak evetlenirken öteki sürekli olarak değillenmektedir. {Duruk metinler bir tek önermeyle özetlenebilirler. Duruk bir metin karşısında okur, şimdi ne denecek diye merak etmez.}

Anlatı (devingen) metinlerinde ise {yine bir baş ile son vardır ama} başta ortaya konan ile son arasında bir değişme vardır. {Anlatı metninde herhangi bir öğe başta değilleniyor ya da evetleniyor olabilir. Bu öğe başta değilleniyorsa sonda evetlenecek, evetleniyorsa da değillenecektir.} Masalların yoksul Keloğlan'ı sonunda zengin olur.

Duruk metinler zaman ya da uzaya, ilgi göstermez. Yöneliyor değildirler herhangi bir şeye. Bir tek özne-yüklem önermesiyle özetlenebilirler: “Hasan tembeldir” demek yeter. Anlatı metinlerininse bir

başları, bir sonları olduğu seçilebilir; bir şeylere yöneliktirler; dolayısıyla uzayla zamanın bir belli tasarımını taşırlar.

42

Yapıtın ana kişisi, edicisi ...

Sınırları henüz kesinlikle belirlenememiş üç temel terim var: Sémiologie, Sémantique, Sémiotique... Semantik, anlambilim, dildeki anlamlandırmaların bilgisi; sémiotique, imbilim, söylemdeki anlamlandırmaların bilgisi. Dolayısıyla, ikisi de dilsel iletişim dizgelerinin sémiologiesi olarak görülüyor. Dilsel olmayan iletişim dizgelerinin sémiologiesi ise, genel bir sémiologienin öbür kolu diye görülmüştür. Ama son yıllarda sémiotique X sémiologie karşıtlığı anlam değiştirmeye başlamıştır.

43

[Semiyotik] İmbilim, mantıksal adı verilen derin düzey ile anlatısal yapıların biçimsel niteliklerinin, yani "anlıksal" olanla "imgelemsel" olanın, bağdaşabileceğini gösterebilecek duruma geldiğine inanmaktadır bugün.

44

Her anlatı bir algoritmalı dönüşümler yapısıdır.

Dilbilim için en büyük irdeleme birimi tümcedir. Metin, sonsuz sayıda bir tümceler topluluğudur. ... İmlenenlerin yapılanmasına ilişkin tümceötesi kuralların varlığı da, sözel olmayan imbilimsel alanların, dilsel düzeyden bağımsız alanların (musiki, görsel sanatlar gibi. .. ) açılması demek oluyordu.

46

“Sen adamsın”, betimsel bir sözce, ama “seni adam etmek istiyorum” kipsel bir sözce.

49

Eco metni tanımlamakla yetiniyor: Alıcı, yani okur, "eliyle" gerçekleştirilmesi gereken bir anlatım kümeleri zinciri olduğunu söylüyor.

Metin, okurca gerçekleştirilecektir çünkü her ileti, her bildirim, alıcısına, birtakım düzgülere, birtakım önbilgilere dayanarak, çözülmek zorundadır. {İletinin alınması için gerekli olan şeydir düzgü. Örnekse, elma dersem çık armut dersem çıkma. Ara durumlar da olabilir: "elma dersem çık, üzüm dersem burnunu göster, armut dersem çıkma". "Belli şeyler belli şeyler anlamına gelecektir"

diye anlaşmak düzgünün temelidir. Konuştuğumuz dil de bir düzgüdür. Bir ileti belli bir düzgünün içerisinde bir daralmayı getirecektir. Düzgüler gerek tarihsel gerek yapay olarak, "belli şeyler belli anlamlara gelecektir" diye belirlenmiştir.

Belli bir dile doğmakla gırtlağımızın birtakım sesleri çıkarmamasına alışırız. Daralma. Kurallar vardır. Yine daralma. Sözcük yanına bir başka sözcüğün gelmesi sosuz bir olasılık taşımaz. Daralma. Düzgü bizi rastgelelikten, dağıntıdan koruyan bir şeydir. Bir düzgü kullanıldığında başka olasılıklar ortadan kaldırılıyor. İletilmek istenen tek bir iletiye varılır. Belli bir düzgüye göre konmuş bir iletiyi, o düzgüyü tanıyorsak anlarız.}

50

[Eco, Açık Yapıt] Kapalı metin, belirlenmiş, okurundan beklediği işbirliğiyle, bir anlamda, tek çizgi üzerinde ilerleyen, değişik okuyuşlara götürmek amacını gütmeyen bir metindir. Açık metinse çeşitli okumalara açık, sırasında her adımda okurun seçebileceği yollar açan, belirlenimi az bir metindir.

53

Elbette, "gerçek" dünya da bir kültürün kurduğu dünyadır. Kültürün kurduğu, gerçeklik, değildir, gerçekliği betimleme biçimimiz, kültürün bir kurgusudur.

55

Kral Oidipus'un örnek okuru Sophokles'in tasarladığı okur değil, Sophokles'in metninin koyutladığı

okurdur.

56

İnsanın duyulur dünya ile ilişkisini, algılarla tasarımlara ayırabiliriz. Algılar, duyulan her şey, zaten, bir ölçüde, bir ayırımın, bir ayırımlamanın sonucudur. Tanıma, uzayda, zaman içinde ayırımlama demektir; zamanla, dünya üzerine edinilen görgüdür. Sürekli, ayırımsız, anlam alanının dışında kalan bir yoz duyulurluğun içinde, söz-öncesi ilk ayırımlamalar, algılarla yapılıyor olsa gerek.  Ayırımlanmış ama söz öncesinde kalan bir algılama, düşlemin de içinde bulunduğu bir algılama alanı, anlamlandırmanın ilk evresini oluşturuyor olsa gerek. ... Bilişsel zorlamalar insani anlam üreticisi, imbilimsel bir özne durumuna getirir.

Dil dışı imbilimlerin kuruluşu...

57

... görsel imbilim, anlamlandırmanın buyrultusallığının sözel dil için neyse görsel dil için de öyle olduğunu temel ilke olarak kabul etmektedir.

61

Yazarın kurduğu "örnek okur" olmayabiliriz. Yazarın birçok okurca anlaşılmak isteğiyle işe giriştiğini baştan düşünmek, birçok şeyi hesaba katmamakhr. Hem "birçok okur" kimdir?

{"Ben anlamadımsa, başkası da anlamaz ... "}

{"Ben anladım ama başkası anlamaz ... "}

62

Kimi şeyi bilmek, okumanın kendiliğindenliğini, "doğal"lığını ortadan kaldırıyor. Kendini "kaptırmak" gitgide güçleşiyor ... (Oysa, kendiliğindenliğin, kaptırmanın hazzı, çocukluğumuzla birlikte yitirmeğe başladığımız bir haz türüdür.

68

Mantık, Aristoteles' de biçimselleştirilmişti. Simgeleştirmeyi, yüzyıllar sonra Frege ile Russell getireceklerdi.

74

Sanat, anlamlı dizgeler içerisinde anlamla en yüklü olan alanların genel bir adıdır.

...gitgide artan ölçüde bir yayılma, tanınma sağlandıkça eskiden bir kültür çevresiyle sunulabilen yapıtların kültürler ötesine taşınması, dolayısıyla kültürler ötesi değerler kadar anlamlı dizgelerin de araştırılması hepimiz için önem kazanıyor.

75

Sanat yapıtı karşısındaki çeşitli tutumlar:

Duygusal tepki

Eleştirel tepki/ tutum/ üretim

Betimsel tutum

İmbilimsel bir tutum arayışı

76

{Konuşma dili/ yazı dili:

Konuşma dilini kültürün bize verdiği birtakım kalıplarla dile getiririz. Konuşma dilinin iletimde kolaylık sağlaması, kültür içerisinde belli yorumunun da zaten olmasındandır; kalıpların olmasındandır.

77

Okumak iki kişiyle oynanan oyuna çok benzer.

78

{Söz-öncesi birtakım anlamlar vardır. Örneğin düşlerimiz. Düşlerimiz anlamlıdır; söz-öncesidirler. İmbilim sözel olanın dışında da birtakım anlam dizgeleri tanımaya çalışacaktır.}

.

.

.

.

.

.

     her ben'in başkaları farklıdır

     kendisi değil

18.1.26

.

.

gri

 .

.

.

.

.

oturma odasındaydı

bir koltuğun kenarında küçülmüştü

beni gördü

gözleri altıgen düz yüzeylere dönüşmüştü

çünkü bir açıda elmas gibi parlıyorlardı artık

bir açıdan

ışıl ışıl

gözleri dışarıyı içeriye alan

kavisli bir yüzey değil

içeriyi dışarıya yansıtan

altıgen düz yüzeylere dönüşmüştü

içeriyi yansıtıyordu artık

dışarıda bir şey kalmamıştı

bekliyordu

şartlar zorlaşıyor ve o buna hazır olmadığını söylüyordu

elindeki bir gurup anahtar

etrafa metal parıltısı yaymıyorlardı artık

gümüş bir kumla ovalanıp

matlaştırılmış gibiydiler

kılcal çizikler de griye bulanmıştı

açmıyorlar kapatıyorlardı

bekliyor bekliyor bekliyordu

çevresindeki olaylarla ilgilenmiyor

onları kısaca kopya ediyordu

kopya edip geçiştiriyordu

o her yanıyla griye bulanmıştı

çevresinde yanar döner ışıklar

eğer üzerine çarparsa

eğer öyle denilebilirse

sönümleniyorlardı

söbüleşiyorlardı

sönüyorlardı

diri ve patlamak üzere tüm parıltılar

daha fazlasıyla talep ettiği tüm bu patırtılar

onunla temas ettiği anda

anlamlarını yitiriyorlardı

tüm bu parıltılar, patırtılar

daha önce yaşanılabilecek olasılıkların

artık bittiğini

haber veriyorlardı

daha fazla

daha fazla

ama anında

anlamsız

biri ona şöyle dediğinde:

ilk başta bir şeyleri kaçırdım

sanırım

yani yanlış başladım

ve artık geriye dönemem

dediğinde

bu sözler de onda grileşiyor

bu sözler bu sesler

bu sözler de bu sesler de

bu sözler bu sesler bile

artık anlamlı gelmiyordu ona

bekliyordu

kopya etmek için hemen her zaman hazırdı

çünkü sadece bekliyordu

devam etmek için bekliyordu

ama asıl

beklediği için devam ediyordu

kopya etmek hemen hemen her şeyi bıraktığı için

vazgeçtiği için

bir reflekse dönüşmüştü sadece

 

içeriyi dışarıya yansıttığı için

tek tek

sevdiği her şeyi sıralıyordu

sevdiği şeylerin sadece onların başkaları için de anlamlı olabilecek elinde kalanlar olduğunu varsaydığı hayır varsaydığı değil öyle olduğu için elinde kalan yegane parçacıklar olduğu için öyle olduğunu varsaydığı için hayır vaysaydığı için değil öyle olduğuna inandığı için tek tek sıralıyordu

sıralıyor ve bekliyordu

sevdiği şeylerin başkalarının da sevebilecekleri olasılığına inanmadığı için beklemiyor

beklemenin bir yaşam biçimine dönüşmesinden dolayı bekliyordu

onların sevdikleriyle kendi sevdiklerinin buluşmasıyla bu müjdeli buluşmayla artık ilgilenmiyordu

sevdiği her şeyi tek tek sıralıyor

bunun bir anlamı olmadığı için

bu sıralamayı dudaklarını büzerek

yapmacıklığı abartarak

tek tek sıralıyordu

bu onun kendisiyle bırakılan dünyayla başbaşa kalışının

bir ültimatomu gibi

sevdiği şeyleri

yapmacık

tek tek

sıralı

2.11.25

.

.

Anna Lowenhaupt Tsing - Dünyanın Sonundaki Mantar

.

.

.

.

.

Dünyanın Sonundaki Mantar

 

Kapitalizmin Enkazlarında Yaşam İmkânı Üzerine

 

 

Anna Lowenhaupt Tsing

 

 (Çev. Erdem Gökyaran), Yapı Kredi Yayınları, [2015], 2023 İstanbul

 

 

7

İnsan’ı Doğa’dan koparmış olan Hıristiyan eril ahlak…

 

11

… akademik araştırmanın, doğa bilimleri ile kültürel çalışmalar arasındaki sınırları sadece eleştiri yoluyla değil, yeni dünyalar kurma gücüne sahip bir bilgi aracılığıyla da aşabileceğini fark ettim.

 

… kapitalizmi kahramanca somutlaştırmaların ötesinde anlama gayreti… …betimleme söz konusu olduğunda bazen hantal kalmalarına rağmen Marksist kategorilere başvurmaya devam [ettim]…

 

Küresel tedarik zincirlerini yapısal açıdan bir tercüme makinesi olarak betimleme yönündeki ilk [girişimlerim]…

 

Öndeyiş

 

18

Sovyetler birliği 1991’de dağıldığında, devletin sunduğu güvencelerden bir anda mahrum kalan binlerce Sibiryalının mantar toplamak için ormanlara koştuğunu okumuştum.

 

… bir zamanlar hep birlikte nereye doğru gittiğimizi bildiğimizi bize düşündürmüş olan tüm o tutamaklar olmaksızın yaşama meselesiyle ilgileniyorum. … güvencesiz zamanlarda işbirliğine dayalı bir hayatta kalmak…

 

19

[dipnot] … bombanın patladığı Ağustos ayı, matsutakelerin meyvelenme dönemine denk düşüyordu. … Amerikan bombası, şehrin üzerinde 500 metreden fazla bir yükseklikte patladı; resmi açıklamalara göre, radyoaktivite küresel rüzgâr sistemleriyle taşındı ve yerel bulaşma sınırlı kaldı.

 

… çalışanlara sabit bir ücret ve sosyal haklar sunan “standart bir istihdam”. Böylesi işler günümüzde oldukça nadir; çoğu kişi çok daha düzensiz geçim kaynaklarına bel bağlıyor.

 

Matsutakenin tahrip edilmiş peyzajlarda ortaya çıkma becerisi, bizlere müşterek evimizin dönüştüğü bu enkazı keşfetme imkânı sunuyor.

 

Tıpkı sıçanlar, rakunlar ve hamamböcekleri gibi, matsutake de insanların yol açtığı kimi çevresel felaketlere uyum sağlayabilir. … Matsutake, ağaçlan besleme yeteneği sayesinde, ormanların en zorlu çevre koşullarında bile yetişmesine yardımcı olur.

 

… ABD'nin Pasifik Kuzeybatı bölgesinde ticari amaçla mantar toplayanların çoğu Laos ve Kamboçya kökenli mültecilerdir.

 

21

Bu kitap, matsutake ticareti ve ekolojisinin izini sürerek, güvencesiz yaşam koşullarının ve güvencesiz ortamların hikâyesini ele alıyor. Ne yana dönersem döneyim kendimi yamalı bir yapıyla, yani dolanık yaşam biçimlerinin açık uçlu kümelenmelerinden oluşan bir mozaikle çevrili buluyorum ve bu kümelenmelerin her biri, zamansal ritimler ve mekânsal kesitlerden oluşan bir diğer mozaiğe açılıyor. … Ne var ki heterojenlikle ilgili kuramlar henüz emekleme aşamasında. Mevcut durumumuzun yamalı öngörülemezliğini kavrayabilmek için, hayal gücümüzü yeniden harekete geçirmeye ihtiyacımız var.

 

22

Ben, umutların azaldığı bu dönemde, çok sayıda farklı türün kimi zaman bir uyum ya da fethetme çabası içinde olmaksızın bir arada yaşadığı, tahribat temelli ekolojilerle ilgileniyorum.

 

… ekonomi ile çevre arasında peşinen bahsetmenin önemli olduğunu düşündüğüm bir bağlantı var: Hem insanların hem insan-olmayanların yatırım kaynaklarına dönüştürülerek servet biriktirilmesinin tarihi.

 

[dipnot] Marx "yabancılaşma" terimini, özellikle, işçinin üretim süreci ve ürününden ve aynı zamanda diğer işçilerden koparılmasını ifade etmek için kullanır. Ben bu terimi, insanlar kadar insan-olmayanların da kendi yaşam süreçlerinden koparılmasını içerecek şekilde genişleterek kullanıyorum.

 

23

Yabancılaştırma ise yaşam alanındaki dolanıklıkları bertaraf eder ve sadece tek bir metanın önem taşıdığı peyzajlar yaratmaya yöneltir; geri kalan diğer her şey ya zararlıdır ya değersiz. … Bir yerdeki belirli bir metayı üretmek artık mümkün olmadığında, orası terk edilir. Ağaçlar kesilmiş, petrol tükenmiş, toprak artık ürünleri

beslemez olmuştur. Kaynak arayışı başka yerlerde devam eder. Dolayısıyla, yabancılaştırma amacıyla basitleştirme, meta üretiminin ardından terk edilmiş alanlar, yani enkazlar yaratır.

 

Bugün dünyanın dört bir yanı bu tür enkazlarla kaplı. Yine de, ölü ilan edilmiş olmalarına rağmen bu yerler hayat dolu olabiliyor. Terk edilmiş kaynak sahaları, bazen çok-türlü ve çok-kültürlü yeni bir yaşama kucak açabiliyor. Küresel bir güvencesizlik ortamında, bu enkazların içinde yaşam aramaktan başka seçeneğimiz yok.

 

Japon yazılı kayıtlarında matsutakeye ilk kez 8. yüzyılda, bu öndeyişin başında yer alan şiirde rastlanır. Daha o zamanlarda bu mantardan, sonbahar mevsimini haber veren kokusu nedeniyle övgüyle bahsediliyordu. Matsutake, tapınaklar inşa etmek ve demir ocaklarına yakıt sağlamak amacıyla dağlardaki ormanların yok edildiği Nara ve Kyoto civarında yaygınlaşmıştı. Nitekim Japonya'da Tricholoma matsutake'nin ortaya çıkmasına imkân sağlayan şey, insanların yol açtığı tahribat olmuştur. Bunun da nedeni, en yaygın konukçusunun, insan kaynaklı ormansızlaşmanın geride bıraktığı mineral topraklarda yetişen ve bol miktarda güneş ışığına ihtiyaç duyan Japon kızılçamı (Pinus densiflora) olmasıdır.

 

24

Matsutake seçkin bir hazzın, doğanın ince beğenilere hitap eden sanatkârane bir yeniden inşası içinde yaşama ayrıcalığının bir işaretiydi. Bu nedenle, seçkinlerin gezintileri için hazırlık yapan köylüler toprağa matsutake "diktiklerinde" (yani, kendiliğinden biten matsutake bulunmadığında, mantarları yapay bir şekilde toprağa yerleştirdiklerinde) buna kimse itiraz etmiyordu.

 

26

Avrasya genelinde yetişen çoğu matsutake bugün Tricholoma matsutake olarak kabul ediliyor. Kuzey Amerika'da, göründüğü kadarıyla, T. matsutake sadece doğuda ve Meksika dağlarında bulunuyor. Kuzey Amerika'nın batısında yetişen yerel matsutake ise T. magnivelare adı verilen farklı bir tür olarak değerlendiriliyor.

 

31

Bilmediğim bir ormanda eli boş bir şekilde kaybolduğumu fark ettiğimde, akşam karanlığı henüz çökmemişti. Bu, Oregon'daki Cascade Sıradağları'nda matsutake mantarlarını -ve toplayıcılarını- aramaya ilk çıkışımdı. O gün öğleden sonra, Orman

Hizmetleri'nin toplayıcılar için kurduğu "büyük kamp"ı bulmuştum, fakat oradaki herkes mantar toplamaya gitmişti. Ben de, onların dönmesini beklerken, kendi başıma mantar aramaya karar vermiştim.

 

Bu kadar az şey vaat eden bir orman hayal edemezdim. Zemin kuru ve taşlıktı. Etrafta ince gövdeli kontorta çamlarından (Pinus contorta) başka ağaç görülmüyordu. Neredeyse hiç bitki, hatta ot bile yoktu. … Ne tarafa dönersem döneyim, orman hep aynı görünüyordu.

 

endüstriyel orman

 

35

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

96

 

 

99

Hayaletler sizi felç edebilir, hareket etme veya konuşma yeteneğinizi ortadan kaldırabilir.

 

 

 

 

 

 

 

172

Lakin kapitalizm için kabul edilemez olan tercümeler de vardır. ... Teknisyen ve yöneticilerden oluşan bir ordu, makinenin işleyişini tehdit eden parçaları söküp atmak için tetikte bekler - ve bunun için de mahkemelerin ve silahların gücünden faydalanır. ... Belirsizlik içeren karşılaşmalar, kapitalizmin şekillenmesinde önemli bir yere sahiptir. Ancak yine de dizginlenmemiş bir çokluk değildir bu. Kimi tutumlardan asla taviz verilmez ve bunun için gerekirse güç kullanılır.

 

 

173

birbirinden çok farklı çevrelerde bile kapitalist değer biçimleri yeşerebilir. Para

bir yatırım sermayesine dönüşür ve bu da daha fazla para üretir. Kapitalizm, insan ve insan-olmayan her türlü varolma biçiminden sermaye üretmeye yarayan bir tercüme makinesidir.

yamalar ve tercümeler

Feminist araştırmacılar, sınıf oluşumunun aynı zamanda kültürel bir oluşum olduğunu gösterdiler... [Malezya, elektronik işçileri. Malezyalı köylü kadınlar]

 

[Dipnot]

Sermaye birikimi, peri-kapitalist alanları kapitalist tedarik zincirlerine dahil eden tercümelere dayanır.

(1) devşirme yoluyla birikim, kapitalist-olmayan değer biçimleri altında yaratılan

değerin kapitalist mallara tercüme edildiği ve böylelikle birikimin sağlandığı süreçtir;

(2) peri-kapitalist alanlar, hem kapitalist hem kapitalist-olmayan değer biçimlerinin

eşzamanlı olarak boy gösterebileceği, dolayısıyla da tercümelere imkan sağlayan yerlerdir;

(3) tedarik zincirleri bu tercümeler sayesinde örgütlenir ve büyük firmaların

envanter oluşturma sürecini kapitalist olsun veya olmasın her türlü pratiğin boy

gösterdiği peri-kapitalist alanlarla buluşturur;

(4) ekonomik çeşitlilik, kapitalizmi mümkün kılar - ve aynı zamanda, kapitalist yönetişimi reddeden istikrarsızlık alanlarına da imkan tanır.

.

.

.

Marcel Mauss - Armağan Üzerine Deneme

 .

.

.

.

.

Armağan Üzerine Deneme

 

Marcel Mauss

 

(Çev. Nihal Özyıldırım), Alfa Yayınları, 2018, İstanbul

[Essai Sur le Don, 1925]

 

 

 

 

1. Sunuş - Florence Weber       s.11-65

 

 

11

Potlaç gibi Kızılderili kökenli ya da kula gibi Okyanusya kökenli kavramları antropolojinin çok ötesine, iktisat, yönetim, pazarlama bilimlerinin uluslararası dünyasına yayarak, …

 

12

"toplumun ve kurumlarının tamamını [. . . ] harekete geçiren," "toplumun yakaladığı kısa

anın" kavranmasını ve "fikirler ya da kurallardan ziyade, […] insanların, grupların ve onların davranışlarının" anlaşılmasını sağlayan karmaşık olguların somut geniş bütünlüğünü, "bütün sosyal olguları" yerleştirerek ihtiyatlı bir Kopernik devrimi gerçekleştirmiştir.

 

13

Etnograf, gözlemleyebildiği kadarıyla insanlar arasındaki karşılıklı bağımlılık ilişkilerini izlemeye çalışır; …

 

14

Bir kere maaşlarını verdikten sonra toplumun, onun hayatını var eden çalışanlara karşı borcunun bitmiş olmadığını, yaşlılık ve işsizlik durumlarında da onlara insani yaşama koşullarının sağlanmasının bir borç olduğunu ifade ederek Mauss, o dönemde sosyal politikaları oluşturan hayırseverlik ilkelerinden, Armağan Üzerine Deneme'nin sonuç bölümünde hatırlattığı "zengin 'sadakacı'nın bilinçsiz ve onur kırıcı himayesi"nden ayrılır.

 

15

… onun ilkel ve arkaik toplumlardaki armağan analizleri , "hukukumuzun ve iktisadımızın

içinde bulunduğu krizin ortaya koyduğu bazı sorunlara" cevap bulmak zorunluluğundan ileri geliyordu; … Mauss'un önsezilerinin, salt ücretin ötesinde bir karşılık getiren armağan gibi, ücretli çalışmayı toplumsal dayanışmanın merkezine yerleştiren uygun bir model biçiminde gerçekleşmesi için yirmi yıl, bir dünya savaşı ve Fransa'da bir iç savaş gerekecekti.

 

"teoride gönüllü, gerçekteyse zorunlu olarak verilen ve geri verilen" hediye değiş tokuşları … (geri verme zorunluluğu nereden geliyor?)

 

16

Gerçekten de bazıları maussian gift' te armağanın özünü, radikal müphemliğini görürken, başkaları onda sadece basit devirle ticari işlem arasında bir karışıklığın kaynağı görür; bazılarının maussian gift'te bir paradigma gördükleri yerde, başkaları ticari olmayan yükümlülüklerin bir formunu görür yalnızca.

 

17

verme zorunluluğu (bu zorunluluk nereden geliyor?)

 

18

… ancak etnografik, diğer bir deyişle gözlemlenebilir bir konunun inşası söz konusudur, soyut bir konunun değil. Armağan Üzerine Deneme aynı zamanda, tamamıyla etnografik bir metindir, etnografyayı bir bilimsel teori saygınlığına yükselten bir metindir, her ne kadar yazarı ikincil kaynaklardan etnografya yapıyor olsa da.

 

19

nexum [bağlanma, borç esareti]

 

Mauss'un ortaya koyduklarını ve yolunu açtığı okumalar palimpsestos'unu ele almadan önce, …

 

20

Mauss'un hau kavramı, karşılıklı etkileşimlerin nesneleri ve maddi çerçevesiyle ilgilenen bir etnografya için heyecan verici perspektifler açtığı halde, Mauss'un bu kavramı kullanma şeklinin eleştirisi alanın kalıp yargılarından biri haline gelmiştir.

 

Etnografya, yerli kategorileri ciddiye almak için, yapısalcı kesinlikleri bıraktı; hem fiili boyutları içinde -söylemek yapmaktır- hem de tasviri boyutları içinde: …

 

yerli ya da yerel kavramlarla (emics)

 

21

… oldukça fazla anlam taşıyan armağan kavramını …

 

Yerli kategorilerini (emics) anlamak için yabancı gözlemcinin merkezi kaydırması, onu kendi toplumunun geçerli kategorilerinden (etics) vazgeçirir. Mesafe almak yoluyla bir etnografya oluşturmak, bu merkez kaydırmayı bir anlamda vekalet yoluyla gerçekleştirmek ve böylece antropolojik yaklaşıma niteliğini veren mesafeli bakışı elde etmek için geçmişteki ya da egzotik

bir Başka Yer hakkında çalışmaları gözden geçirmektir.

 

22

Mauss, "hediye sisteminin bir tür devasa üretimi" dediği potlaç'ı, "armağan değiş tokuşunun yüce bir hali" olarak sunduğu kula'nın ardından ikinci bölümde incelediyse de, potlaç'ı girişten

itibaren "agnostik türde bir toplam yükümlülükler sistemi"nin varlığını göstermek için kullanır.

 

itibarlı mallar

 

Potlaç, bütün bir kabileyi hatta birçok kabileyi bir araya toplayan, zenginliklerin neredeyse tamamen tahribine (bazı yerliler zenginliği "öldürmek"ten söz ederler) kadar varan ve kabile reisleri arasındaki rekabet ve mücadele ilkesine dayanan muazzam bir şölendir. Bu cömertlik mücadelesinde peşinden koşulan amaç, farklı gruplar ve bunların temsilcileri arasında hiyerarşi oluşturmaktır: …

 

23

[Polinezya’da] “potlaç'ın temel şartlarından biri eksiktir; reislerin rekabeti sonucu anlık olarak belirlenecek hiyerarşinin değişkenliği." Bir potlaç'ın, maddi bir kazanç arayışından uzak olan önderleri, zenginliğin kendisine duydukları bütün küçümsemeyi ve kendi onurlarına, itibarlarına verdikleri bütün değeri açığa vurmak zorundadırlar; her biri kendisini, en cömert, en savurgan olarak göstermelidir.

 

24

Hediye vermeksizin potlaç yapmanın hiçbir anlamı yoktur; hediye getirmeden oraya gitmenin de.

 

Bir yandan Bataille, diğer yandan Claude Lefort Armağan Üzerine Deneme'den yalnızca potlaç'ı almışlardır. Bunda armağanın, değiş tokuşun, hatta modern tüketimin özünü görmüşlerdir. Onların okuması karamsardır: bütün değiş tokuş mücadeledir, bütün cömertlik mücadelesi iktidar mücadelesidir ve armağan, sınır tanımayan bir yıkım sürecinden başka bir şey değildir.

 

25

… itibarlı ortaklara kalıcı olarak bağlanmak …

 

Kula'ya paralel olarak, gimwali adı altında, paranın olmadığı, pazarlığın ve kazanç arayışının dışarıda bırakılmadığı bir pazar biçimi de işlemektedir ve "gimwali yapıldığı" gibi "kula yapmak" açıkça yasaktır.

 

26

Mauss, potlaç'ın kula'dan eski olduğu ve potlaç'ın Polinezya'da ortadan kalkmasının hiyerarşinin sürekli hale gelmesiyle bağlantılı olduğu tarihsel hipotezini ortaya attı: …

 

27

yeniden dağıtım armağanıyla (sadaka) yaratılan bağımlılıktan kaçınmak; potlaç'ın rekabeti

içindeki gidiş gelişlerden kaçınarak, armağanın pozitif bir modeli olarak kula'dan ilham almak.

 

28

diğer yandan armağan, armağan vereni yüceltir, armağan alanı alçaltır.

 

Bourdieu'ye göre, Maussçu armağanı, iki eşdeğer malın anlık değiş tokuşundan ayıran, armağan ile karşı-armağan arasındaki süredir; anlık olma hali diğer üç değiş tokuş türünün de özelliğidir: ticari ve parasal işlem, parasız ticari işlem (trampada olduğu gibi, partnerlerin aradıkları iki mal arasında tam bir denklik varsa), ritüel işlem (yüzük örneğinde olduğu gibi, değiş tokuş edilen

mallar birbirinin aynıysa). İşte hem armağan verenin armağan alana şiddet uygulamasına -bu zaman zarfında armağan verene borçlu kalmaya zorlanmıştır-, hem de bu şiddeti hesapsız bir cömertlik görüntüsüyle maskelemesine izin veren, bu süredir.

 

30

şeylerin gücü

 

31

talep edilebilir karşılık ile talep edilebilir olmayan karşılık arasındaki can alıcı fark … beni terminolojimi belirlemeye ve geniş yükümlülükler bütünü içinde, talep edilebilir karşılığı olan ticari işlem <A’ya karşılık B borç> ile talep edilebilir karşılığı olmayan devri <A> ayırt etmeye itti. Dolayısıyla her zaman üç ayrı analiz seviyesi belirliyorum: ilişkinin niteliği, yükümlülüğün biçimi (ticari işlem ya da devir), devredilen malların niteliği (parasal ya da değil).

 

1 . Bir yandan, ticari değiş tokuş sistemi gimwali, sıradan mallara dayanan ticari işlemden <A'ya karşılık <B> oluşmuştur; bu işlem esnasında iki partner arasındaki ilişki silinir ve bu iki mal arasındaki denklik, ticari işlemler ve bağlamsallıktan çıkarılmış hesap işlemleri dizisinin hem sonucu hem şartıdır;

2 . Diğer uçtaysa potlaç, tartışmacı bir kişisel ilişkininin schismogenetique mantığıyla birbirlerine

bağlanan <A> <B> <C> devirlerinden oluşur, burada herkes, bir bağımlılık ilişkisini kabullenmediği sürece kendi sunduğu hediyenin aldığı hediyeden daha güzel olması için rekabet eder;

3. Bu ikisinin arasındaki kula, kendine özgü törensel şeylere dayanan işlemlerden -mwali'ye karşılık soulava <M'ye karşılık S>- oluşur ve bu işlemler esnasında partnerler arasındaki ilişki siyasi ittifak olarak belirlenir.

 

33

Ticari işlem ile devir arasındaki biçimsel ayrım

mevcut kişilerin durumu tanımlaması

 

İncelenen yükümlülüğün, iki kahraman arasında dengeli bir ittifaka mı, bağımlılığa ya da rekabete mi tekabül ettiğini anlamak için, ona anlamını veren karşılıklı eylem kısmını, belirsizliğe yer bırakmayacak şekilde ayırabilmek çok önemlidir. Bir başka deyişle kahramanların, "ilk armağan"ın hangisi olduğunu ve dolayısıyla "karşı-armağan"ın hangisi olduğunu belirlemek için mutabakata varmaları gerekir. Bu durumda, eğer karşılık verildiyse ittifak, verilmediyse bağımlılık söz konusudur. Bu mutabakat olmaksızın, sonu gelmez bir rekabet sarmalına girme tehlikesi büyüktür.

 

34

… alınan hediyenin zorunlu olarak geri verilmesini sağlayan hukuk ve menfaat kuralı nedir? Hediye edilen şeyde, hediye alanın geri vermesini gerektirecek hangi güç vardır?"

 

geri verme zorunluluğu

 

Gerçekte mecburi, zorlanmış ve çıkarcı olsa bile, armağan her zaman için gönüllü olarak, özgürce ve ücretsiz verildiğine göre, hukuk ve menfaat kuralı ancak kahramanların bilgisi dışında işleyebilir.

 

35

Hediye edilen şeyde, hediye alanın geri vermesini gerektirecek hangi güç vardır?

 

Şeylerin doğrudan doğruya kendileriyle, maddi tertibatlarla ilgilenen, [etnografya]

 

36

… değiş tokuş edilen şeylere, taonga'lara orada bir ruh, hau bahşedilmiştir.

 

Mauss ise hau'da, mana'da insanlar için gördüğü büyülü gücün, şeyler için bir dengini görür ve bunu çoğu kere "şeref," "yüz" olarak çevirir.

 

37

Gimwali tipinde bir sistemde, piyasanın temelini oluşturan hukuki kurumlarda olduğu gibi, nesneler, onları değiş tokuş eden bireylerden ayrıdır ve (şeylerle ilgili olan) "ayni hak" (kişilerle ilgili olan) "şahsi hak"tan ayrıdır.

 

38

Belirlenmiş olan, verilen şeyin bir karşılığı olması gerektiğidir.

 

belirli bir güçle donatılmış bu şeyler, sıradan nesnelerden ayrıdır, …

 

Demek ki Maori toplumunda değerli şeyler, yani taonga'lar, kendine özgü bir kişilikle ve hatta bir isimle donanmıştır. Diğer yandan Mauss, bu şeyler ile onları elinde bulundurmuş olan kişiler arasındaki ilişki üzerinde durur: dolaşımda olan şey, arasında dolaştığı kişilerin izlerini kendisinde taşır. "Armağan veren tarafından bırakılmış olsa da, hala ondan bir parçadır."

 

39

Taç'ın üzerindeki mücevherler gibi verilmesi mümkün olmayan bazı değerli şeylerin aktarılamaz niteliği…

 

şeyler, bütün tarihlerini kendi üzerlerinde taşırlar.

 

zengin sınıflarda gösterişli hediyeler pazarının ilerlemesi, internet üzerinden değiş tokuş edilen bir "gereksiz hediyeler" sapması yarattı.

 

hediye kuralları değişmez değildir.

 

40

Nexum terimi somut olarak "düğüm," daha net olaraksa, bir rehin, rehin bırakılmış şey anlamına gelir.

 

42

kurban analizi

dua

 

Mauss, bu dini fenomenlerin sözleşme ve armağanla akrabalığına dikkat çekmişti.

 

… hem Avustralya cenaze ritüellerinde duyguların ifadesinin zorunlu niteliğini göstermek hem de yalan hipotezini reddetmek söz konusudur: bu zorunluluk o duyguların samimiyetinden ve yoğunluğundan bir şey eksiltmediği gibi, tam aksine onları üretir de.

 

44

… bir göz kırpma, iki kişinin toplumsal anlamda birlikte var oluşunu ve birbirlerini etkileme kapasitelerini temin eder. Daha genel olarak, ritüeller, toplumsal hayatın akışı içinde, kendine

has kurallarıyla bir mekan, bir "toplumsal alan" ayırır.

 

Hau, iki şey arasındaki ilişkiyi dile getiriyor ve oluşturuyorsa, nexum iki kişi arasındaki ilişkiyi dile getiriyor ve oluşturuyorsa, nezaket ifadeleri de bir etkileşimi başlatır ve bitirir, yani başka şeyler arasında ticari işlemlerin ve devirlerin ayırt edilmesine izin verir.

 

Bu sürekli üst üste gelişlere rağmen onları ayrı tutan kurumsal, maddi ve hukuki mekanizmalar nelerdir? Bireyler bir dünyadan diğerine geçişi nasıl belirlerler? Bir dünyanın diğerini ele geçirmesinden nasıl kaçınırlar?

 

rasyonalite dünyasını armağan dünyasından ayıran…

 

45

İndirgemeci teoriler, bütün insan davranışlarını rasyonaliteye ya da aksine duyguya ve rutine bağlı kabul eder. İç içe geçmiş dünyalar teorileri ise, yerlilerin akıl yürütmelerinin ortaya çıkışı ve bir arada varoluşuyla ilgilenmeden önce, zamana ve duruma göre bu akıl yürütmelerin çoğulluğunu esas alır.

 

Yükümlülüğün partnerlerinden her biri ne yapmakta olduğunu biliyordur ve bu zımni bilgiyi diğerleriyle paylaşır. Genel durum budur: yemeğimi kasabımın lütuf kârlığından beklemem; …

 

46

… etnografik çalışma, karşılıklı etkileşimlerin incelikli analizinden b aşlayarak, bu etkileşimlerin partnerleri açısından kendi anlamını bulduğu toplumsal bağlamları günışığına çıkarmaktan ibarettir. Benim toplumsal alan diye adlandırdığım bu bağlamlardır ve bunlar, öncelikle dilin ve etkileşimin nitelendirilmesinin çeşitli prosedürlerinin oluşturduğu, bilişsel çerçeveler gibi iş görür.

 

Ritüellerin ötesinde, maddi mekanizmalar, "burada ne olduğu"nun anlamını belirler. Bu maddi mekanizmalar arasında yerler, duruşlar, hareketler (duruma uyarlanmış bedensel alışkanlık, hexis) sayılabilir, …

 

47

Böylelikle, bir çubuğun üzerine, bir kere borç ödendikten sonra üzeri çizilen çentikler atmak

suretiyle tutulan bir borç kayıt sistemi, dünyanın öbür ucunda hediye değiş tokuşuyla farklılaşan

işlemin ne olduğuna dair maddi bir iz bırakır.

 

48

Aynı şekilde, para biçimi de dahil olmak üzere mirasın devri, canlıları, onları bütün kişisel ilişkilerden bağımsızlaştırmaktan daha fazlasını miras aldıkları ölülere bağlamaya katkıda bulunur: …

 

… modernite tarafında, anonim birey, pazar, modern para; karşı tarafta, kişisel ilişkiler, pazarın yokluğu ve ilkel para. Birey ve pazarsız para: işte sosyal güvenlik. Pazar, para ve kişisel ilişki: işte son derece sık rastlanan, öyle ki profesyonel aşamaların çoğunda gerçek anlamda yasaklamanın mümkün olmadığı ticari ilişki. Kişisel ilişkiler, pazarın yokluğu ve modern para: para şeklindeki törensel armağanlar. Birey ve parasız pazar: ticket-restoranlar …

 

49

refah devletinin başlangıcından yirmi yıl önce, ideolojik olarak sarsılmasından yirmi yıl sonra.

 

50

Mauss hediye değiş tokuşuyla ilgilenerek, 20. yüzyılın dönemecinde, sosyologlar, insanseverler ve işçi hareketi arasındaki, ilk sosyal kanunların ortaya çıkışını mümkün kılan konsensüsün sarsılmasıyla damgalanan bir dönemde, pazarın natüralist tasavvurunun teorik bir eleştirisiyle, sosyal yardımlaşmanın hayırsever tasavvurunun siyasi bir eleştirisini gerçekleştirir.

 

Armağan Üzerine Deneme'den önce, daha önceden incelenmiş olan bu ticari olmayan yükümlülükler bilimsel bir konu oluşturmuyordu.

 

Böylelikle Mauss, muazzam bir kişisel etkileşimler evrenini ya da Durkheim'ın" sosyal hayatın serbest akımları" dediği şeyi, bireysel tuhaflıklar psikolojisinden kopararak sosyolojiye bağlar. Gerçekten de, gönüllü bireysel eylemlerde bile toplumsal kuralların varlığını açığa çıkarır.

 

Büyü hakkındaki çalışmasında, toplumsal kurum olarak Durkheimcı din sosyolojisini, tam olarak kendisini en çok zorlayan konuya, iki birey yani büyücü ve müşterisi arasındaki özel ilişkiye uyguladığı gibi, Mauss burada da Durkheimcı sözleşmeler ve kurumlar analizini, tam olarak

kendisini en çok zorlayan konuya, gönüllü hediyeye, serbest ve menfaatsiz eyleme uygular.

 

52

görünüşte bireysel ve egzotik bir fenomen olan armağan

 

53

… armağanın, fakat aynı zamanda hırsızlığın da aksine, değiş tokuş bir devir değil, karşılığın talep

edilebilir olduğu bir ticari işlemdir, …

 

54

Mauss'un ayrı tuttukları, görünüşte serbest ve ücretsiz, gerçekteyse zorunlu ve çıkarcı bireysel eylemlerdir.

 

55

Amerikalı iktisatçı Thorstein Veblen'in çalışmalarından bu yana, iktisatçılar itibar mallarını tanıyorlar ve bir tüketicinin gösterişli mallar konusundaki bireysel tercihlerini hesaba katmayı biliyorlar.

 

56

Sadaka, geri dönüşü olmayan, geri veremeyecek durumdaki fakirler almayı kabul ettiklerinde gurur kırıcı olan bir armağan türüdür.

 

Sosyal politikaları hayırseverliğe dayalı kökenlerinden kurtarmak, kabul edilebilir ve tahkir edici olmaktan uzak hale getirmek için öncelikle bunun anlamını dönüştürmek gerekir.

 

Ne patronlar ne de toplum, der Mauss, ücretlerini verdikten sonra onlara karşı "borcunu ödemiş" sayılmazlar.

 

insansever burjuvazi

 

57

Hayırseverliğe son vermek için Mauss, bunun karşılığı olarak düşünülebilecek bir sosyal politikanın cevap vereceği "ilk armağan"ı öne çıkarmayı seçmişti.

 

Tahkir edici olmayan bir cömertliği ortaya koymak için uğraşılabilir: Luc Boltanski'nin yapmaya çalıştığı budur; kendine has bir tutum, agapê, hesapsız, eşsiz bir aşk tanımlamak. Bir başka analiz çizgisi bağışçıların anonimliğini öne çıkarır. Bağış alan, bağış yapanın kimliğinden haberdar olmazsa, nasıl istemeyerek eşit olmayan bir kişisel ilişki içine girebilir?

 

* agapê   Yunancada "karşılık, menfaat ya da herhangi bir cinsel dürtü gözetmeyen aşk" anlamına gelen agape, "eros" kavramıyla zıtlık oluşturur. Skolastik felsefede Tanrı için duyulan sevgiyi anlatmada kullanılmıştır. Ahlak felsefesinde erdemin merkezinde "sevgi" olduğu düşüncesini yansıtan "agapizm" buradan gelmektedir.

 

60

1925'te Mauss, hayırseverliğe son vermek için siyasi olmaktan çok hukuki ve kolektif olmaktan çok ilişkisel çözümler aramaktadır. … serbestçe ve zorunlu olarak vermek.

 

 

1.   Armağan Üzerine Deneme     Marcel Mauss       s.66-272

 

 

76

Bizimkilerden önceki iktisat ve hukuklarda, bireyler arasındaki bir alışveriş esnasında, malların, zenginliğin ve ürünlerin basit değiş tokuşuna neredeyse hiç rastlanmaz. Öncelikle karşılıklı olarak yükümlülük altına giren, değiş tokuş ve sözleşme yapan, bireyler değil topluluklardır; …

 

78

"Potlaç" esasen "beslemek," "tüketmek" anlamına gelir. [besleyici, karın doyurulan yer]

 

83

evlilik, bir çocuğun doğumu, sünnet, hastalık, kızların ergenliği, cenaze ayinleri, ticaret..

Ayrıca potlaç'ın iki temel unsuru kesin olarak kanıtlanmıştır: biri onur, itibar, zenginliğin verdiği "mana," diğeriyse bu "mana"yı , bu otoriteyi , bu tılsımı ve otoritenin kendisi olan bu zenginlik kaynağını kaybetmek kaygısıyla bu armağanları geri vermenin mutlak zorunluluğu.

 

84

geri vermeme durumu "mana"nın, Çinlilerin deyimiyle "yüz"ün kaybını getirir; …

 

"Doğum kutlamalarından sonra, erkeğin malları yani oloa'ları ve kadının malları yani tonga'ları alınıp verildikten sonra, karı ve koca eskisinden daha zengin olmazlar. Fakat büyük bir onur kabul ettikleri şeyi görmüş olmanın tatminini yaşarlar: oğullarının doğumu vesilesiyle toplanmış mal mülk yığınlarını."

 

89

Hediyeyi veren bırakıp gitmiş olsa da, o şey hala ondan bir parçadır.

 

taonga, kendi ormanının, kendi bölgesinin, kendi toprağının hau'su ile can bulmuştur; gerçek anlamda "yerli"dir: hau, malları elinde bulunduranların hepsini takip eder.

 

91

Taonga'lar, sahipleriyle ilişkilerinin onlara sağladığı hau'nun dışında bile bireyselliğe sahip gibi görünmektedirler. İsimleri vardır.

 

Bundan şu sonuç çıkar; birisine bir şey sunmak, kendinden bir şey sunmaktır.

 

93

Alma zorunluluğuyla ilgili çok sayıda olgu kolayca bulunabilir. Çünkü bir klan, bir ev ahalisi, bir topluluk, bir konuk, konukseverlik talep etmemekte, hediye almamakta, alışveriş yapmamakta, kadınlar ve kan yoluyla ittifak kurmamakta serbest değildir.

 

94

Verme zorunluluğu … Vermeyi reddetmek, davet etmeyi ihmal etmek, aynı şekilde almayı reddetmek, savaş ilanıyla denktir;

 

95

… armağan alanın, armağan verene ait olan her şey üzerinde bir tür mülkiyet hakkı vardır.

 

103

İnsanlara ve tanrılara sunulan armağanların bir amacı da birbirleriyle barış ortamını kazanmaktır.

 

118

Bize göre insanlık uzun süre, el yordamıyla arayışlar içinde olmuştur. Öncelikle, ilk evrede, neredeyse tamamı büyülü ve değerli bazı şeylerin kullanımla yok olmadığını bulmuştur

ve onlara satın alma gücü vermiştir; (Bu sırada biz ancak paranın uzak kökenini bulabilmiştik.)

Daha sonra, ikinci evrede, kabile içinde ve dışında bu şeylerin dolaşımını sağlamayı başardıktan sonra insanlık, bu satın alma enstrümanlarının, zenginliklerin sayılmasının ve dolaşımının aracı olarak kullanılabileceğini buldu. Bu, bizim tasvir etmekte olduğumuz dönemdir. Ve işte bu dönemden itibaren, Sami toplumlarda epey eski bir çağda -ama başka yerlerde belki o kadar eski değil-, üçüncü evrede, bu değerli şeylerin gruplarla ve insanlarla ilgisini kesmek, onları değer ölçüsünün, hatta rasyonel değilse bile evrensel ölçünün daimi enstrümanları yapmak düşüncesi gelişti.

 

121

Bunlara sahip olmak, "kendi içinde neşelendirici, kuvvetlendirici ve yatıştırıcıdır." Sahipleri bunları ellerler ve saatler boyunca bakarlar. Basit bir temas, bundaki erdemlerin aktarılmasını sağlar.

 

127

uluslararası ve kabileler arası kula, bu hayatın en yüksek noktası gibidir; şüphesiz ki varoluşun ve büyük seyahatlerin amaçlarından biridir.

 

132

Kula ilişkisine fazlasıyla benzer bir ilişki de wasi ilişkisidir. Bu ilişki bir yanda tarım kabilelerinden diğer yanda denizci kabilelerden partnerler arasında düzenli ve zorunlu değiş tokuşlar tesis eder. Çiftçi ortak, ürünlerini gelip balıkçı ortağın evinin önüne koyar. O da bir başka sefer, büyük bir balık avının ardından, avının ürününü misliyle geri vermek üzere tarımla uğraşan köye gidecektir

 

226

Cermen uygarlığında da uzun süre pazar yoktu. Temelde feodal ve köylü olarak kalmış olan bu uygarlıkta, satın alma ve satış fiyatı kavramının hatta bu sözcüklerin kökeni çok yakın tarihli gibi görünüyor.

 

232

verilen ya da devredilen şeyin temsil ettiği tehlike… Bu durum, bu dillerin bütününde gift kelimesinin, bir yandan armağan diğer yandan zehir ifade eden çifte anlamını açıklar.

 

233

Hediyeler verdin,

Ama aşk hediyeleri vermedin,

İyicil bir kalple vermedin,

Hayatlarınızdan çoktan sıyrılırdınız,

Tehlikeyi bilmiş olsaydım eğer.

 

235

Bizim ahlakımızın ve hayatımızın hatırı sayılır bir kısmı da, armağan, zorunluluk ve özgürlüğün birbirine karıştığı bu aynı atmosferde durmaktadır. Neyse ki henüz her şey yalnızca alış ve satış terimleriyle sınıflandırılmış değildir. Şeylerin satış değerlerine ek olarak hala bir duygusal değeri de vardır, eğer yalnızca bu türden değerlerin var olduğunu kabul edersek tabii.

 

236

… bizim ahlakımızın bütün çabası, zengin "sadakacı"nın bilinçsiz ve onur kırıcı hamiliğini ortadan kaldırmaya yöneliktir.

 

"altta kalmak" istemeyiz.

 

237

Satılan şeylerin de ruhları vardır, bu şeyler eski sahipleri tarafından takip edilirler, onlar da eski sahiplerini takip ederler. … birçok Fransız adeti, satılan şeyi satıcıdan koparmak gerektiğini gösterir, mesela; satılan şeye vurmak, satılan koyunu kamçılamak, vs.

 

Günümüzde eski ilkeler, kanunlarımızın keskinliğine, soyutlamalarına ve insaniyetsizliğine mukavemet ediyor.

 

238

Elyazmalarının, ilk kez yapılan makinanın ya da orijinal sanat eserlerinin, yalnızca satış eyleminin ötesinde, sanatsal, edebi ve bilimsel mülkiyetinin tanınması için çok uzun süre beklemek gerekti. … bunların, bireysel zihnin olduğu kadar kolektif zihnin ürünü olduğu ilan edilir; herkes bunların bir an önce kamu malı olmasını ya da zenginliklerin genel dolaşımına girmesini arzu eder. Bununla birlikte, yaşayan sanatçıların ve onların hemen ardından gelen mirasçılarının resimlerinin, heykellerinin ve sanat nesnelerinin kıymet artışı skandalı, 1923 Eylülünde çıkan bir Fransız kanununa ilham verdi; bu kanun, bu sanat eserlerinin müteselsil satışındaki bu müteselsil kıymet artışı üzerinden sanatçıya ve onun hak sahiplerine bir takip hakkı veriyordu.

 

239

Bütün sosyal güvenlik mevzuatımız, çoktan gerçekleşmiş olan bu devlet sosyalizmi, şu ilkeden ilham alır: çalışan kişi hayatını ve emeğini bir yandan kamuya bir yandan patronlarına vermiştir ve sosyal güvenlik için işbirliği yapması gerekiyorsa, onun hizmetlerinden yararlanmış olanlar, maaş ödemesiyle ona karşı borçlarını ifa etmiş olmayacaklarından, kamunun temsilcisi olarak bizzat devlet, patronlarının ve kendisinin işbirliğiyle işçiye, işsizliğe, hastalığa, yaşlılığa, ölüme karşı bir güvence borçludur.

 

yardım sandıkları

 

Kentler ve devlet, sanayi ve pazarın genel koşullarının sebebiyet verdiği muazzam harcamaları, iş sizlere yapılan ödemeleri sırtlanmaktan bitkin düşmüş durumdadır.

 

240

yeniden bir grup ahlakına varıyoruz.     J

 

241

Bizim kültürümüzün de kaynağı olan antik uygarlıkların birinde borçların affı [Liübile], diğerinde kamu hizmetleri [liturgies], korolara veya kadırgaların donatımına mali katkı sağlama [choregies ve trierarchies ], toplu ziyafetler tertipleme [syssities] gibi kamu görevleri, ayrıca şehrin valisinin

ve konsül üyelerinin zorunlu harcamaları vardı. Bu tür kanunlara yeniden ulaşmalıyız. Bunun dışında, birey için, bireyin hayatı, sağlığı, eğitimi -ki bu zaten karlı bir şey-, ailesi ve ailesinin geleceği için daha fazla kaygı olmalıdır.

 

242

Dolayısıyla arkaik olana, temel bilgilere geri dönebiliriz ve dönmeliyiz; birçok toplumun ve sınıfın tanıdığı hayat ve eylem motiflerini orada buluruz: halka vermenin sevinci; cömertçe yapılmış sanatsal harcamaların zevki; konukseverliğin, özel ve halka açık kutlamaların zevki. Sosyal güvenlik, yardımlaşma ve işbirliğinin getirdiği özen, meslek gruplarının, İngiliz hukukunun "Friendly Societies" adıyla süslediği bütün bu tüzel kişilerin yarattığı özen; soylunun işletmecisine

sağladığı basit kişisel güvenceden daha değerlidir, işverenin tahsis ettiği günlük ücretin sağladığı küçük hayattan daha değerlidir hatta değişken bir kredi üzerine kurulu kapitalist tasarruftan da daha değerlidir.

.

.

.